02-09-07

Dmitri Bavilski, De aardappeleters.

bavilski_aardappeletersLidia Albertovna slijt haar dagen routinematig tussen Hollandse landschapjes als suppoost in het Viktor Novitsjkov-museum in Tsjerdatsjinsk. Ze is de echtgenote van een "volkscomponist" die sinds zijn oratorium voor Tsjernobyl niets meer heeft geschreven, en die het liefst op zijn kamer zit. Maar dan komt een internationale Van Gogh-tentoonstelling naar het stadje aan de rand van de Oeral. Het museum van Tsjerdatsjinsk bezit immers een voorstudie van De aardappeleters van Van Gogh, en heeft zich zo verzekerd van de laatste halteplaats van de rondreizende tentoonstelling. Lidia wordt uitverkoren als suppoost voor de tentoonstelling. De confrontatie met het werk van Van Gogh bezorgt haar echter een grote schok en doet haar terugverlangen naar haar "Kleine Hollanders". Ongeveer tegelijkertijd maakt Lidia kennis met Danil, een vriend van haar zoon Artjom. Ook die ontmoeting veroorzaakt schokgolven. Lidia en Danil beginnen een passionele relatie en Lidia begint te beseffen dat er een ander leven mogelijk is dan dat met haar saaie echtgenoot.

De aardappeleters is een grappig, bij wijlen absurd en surrealistisch boek. Bavilski laat de grenzen van de werkelijkheid en de fantasie in mekaar overlopen, zodat je als lezer op den duur niet meer weet wat voor verhaal je nu aan het lezen bent. Daar komt nog bij dat de auteur de zeer korte hoofdstukken (zelden meer dan twee bladzijden) afwisselt met hoofdstukken aangeduid met een sterretje. Die hoofdstukken, zegt Bavilski, hoef je niet per se te lezen. Die facultatieve hoofdstukken sluiten soms aan bij het verhaal, maar niet altijd. De auteur gebruikt ze om lijstjes en associaties te maken. Zo begint het hoofdstuk "Wat vandaag de dag archaïsch overkomt": mummies, trolleybussen, Amaretto, faxen en spoedtelegrammen, gitaarzang, Oekraïens, geen warm water, een bezoek aan het paspoortenbureau, Adidas, als een eed wordt gezworen. En zo gaat het tweeëneenhalve pagina door. Die hoofdstukjes vond ik interessant: meestal zijn ze grappig, soms poëtisch, soms melancholisch, soms venijnig (zoals dat "geen warm water", dat nu archaïsch zou zijn). Via de facultatieve hoofdstukjes sluipt er een derde in het verhaal. Is het de schrijver, die zich op deze manier tot ons richt? Het wordt nooit helemaal duidelijk.

Maar terug naar het verhaal. Bavilski heeft een roman geschreven die in een verzonnen Russische provinciestadje speelt. Bovendien is de protagoniste van het verhaal helemaal niet bijzonder. Integendeel, in het begin van het boek komt ze saai en alledaags over. Niet direct interessant of opwindend allemaal. Pas wanneer ze door de dubbele schok van Van Gogh en Danil als het ware uit een lange winterslaap ontwaakt, komt Lidia tot leven. Bavilski heeft haar routineuze leventje ondertussen aangegrepen om onder andere het stadje, het museum, de collega's supposten, de directrice van het museum, de echtgenoot van Lidia, diens collega's en de muziekacademie op een speelse manier tegen het licht te houden en er vriendelijk de draak mee te steken. En dat is net het aantrekkelijke van dit boek: de personages worden ironisch beschreven, maar altijd op een beschaafde manier. Ik vond het een amusant boek en ik hoop dan ook dat er meer vertalingen van Bavilski komen.

Dmitri Bavilski, De aardappeleters. Oorspronkelijke titel: Jedoki kartofelja. De Arbeiderspers, Amsterdam-Antwerpen, 2005. 255 blz.

19:00 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: russische literatuur |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.