23-09-07

Daniel Defoe, Moll Flanders.

defoe_mollflandersMoll Flanders vertelt het verhaal van een meisje dat wordt geboren in de gevangenis van Newgate, waar haar moeder werd vastgezet voor de diefstal van enkele lappen stof. Het kind wordt gescheiden van de moeder (de moeder wordt gedeporteerd naar Virginia), en opgevoed door een voedster. Als jong meisje komt Moll in dienst bij een rijke familie. Al snel wordt ze het hof gemaakt door de oudste zoon, die haar overtuigd om met hem naar bed te gaan. Maar wanneer het Moll ernst wordt met die relatie, schuift de oudste zoon haar door naar zijn jongere broer. Moll huwt met de jongere broer, maar wordt vrij gauw weduwe. Ze laat haar kinderen achter bij haar schoonfamilie en begint aan een carrière als begerenswaardige weduwe. Op die manier huwt ze vijf maal na mekaar, de tweede maal zelfs, zonder dat ze het zelf beseft, met haar stiefbroer. Wanneer ze echter achter de waarheid komt, is dat zelfs voor Moll teveel en ze verlaat de man, weer met achterlating van haar kinderen. Uiteindelijk wordt Moll door het overlijden van haar laatste echtgenoot gedwongen tot een carrière als dief. Ze heeft daarin heel wat succes en kan een goed leven leiden, maar slaagt er niet in op tijd te stoppen. Ze wordt gevat en belandt in ... Newgate. Daar wordt ze herenigd met haar "Lancashire"-echtgenoot. Beide worden gedeporteerd naar Amerika en slagen er uiteindelijk in, rijk en respectabel, terug te keren naar Engeland.

Met Moll Flanders heeft Defoe één van de vroegste romans uit de Engelse literatuurgeschiedenis geschreven en tegelijkertijd een erg complex en menselijk personage ten tonele gevoerd. Moll is een vrouw die weet wat ze wil, niet aarzelt om haar doel te bereiken en er telkens weer in slaagt haar tegenspoed te overwinnen. Ze is haar echtgenoten voortdurend de bass en heeft meer stamina dan haar "Lancashire"-echtgenoot; in dat huishouden draagt Moll de broek, en mijnheer is al tevreden als hij mag gaan jagen. Ook in financieel opzicht heeft Moll altijd de touwtjes in handen. Gedurende haar carrière als dief is ze zelfs een financieel onafhankelijke vrouw. Bovendien is ze erg voorzichtig, en ze zal nooit al haar financiën bekend maken aan haar opeenvolgende echtgenoten. Want in de achttiende eeuw was voor een vrouw noch schoonheid, noch intelligentie van belang; geld was al wat telde.

Moll Flanders (eerste uitgave 1722) is ogenschijnlijk de biografie van een criminele vrouw, een genre dat in de tijd van Defoe erg populair was. Maar het boek kan op vele manieren gelezen worden: als een picaresk verhaal, een sociale roman, een moraliserende vertelling, een pleidooi voor vrouwenemancipatie of een psychologisch portret. Bovendien kan je boek ook gebruiken als een historisch document over o.a. het leven in de gevangenis van Newgate, de sociale positie van de vrouw in de achttiende eeuw, de Engelse kolonies in Amerika of de betrekkingen tussen Engeland en de Lage Landen. Het mag duidelijk zijn dat dit een complex, dubbelzinnig en intrigerend boek is. Het is bovendien na bijna driehonderd jaar nog steeds goed leesbaar. Het is wel geen vlot boek; er zitten nogal wat herhalingen, langdradige passages en dode periodes in, maar over het geheel genomen kan je het zonder problemen lezen.

Daniel Defoe, Moll Flanders. Penguin Books, London, 1989. 454 blz. In deze uitgave staan veel noten, wat absoluut nodig is om het verhaal volledig te kunnen begrijpen.

11:56 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.