26-09-07

Freeman Dyson, Infinite in All Directions.

dyson_infiniteVan april tot november 1985 gaf de bekende wetenschapper Freeman Dyson een reeks lezingen aan de universiteit van Aberdeen, in het kader van de Gifford Lectures. Infinite in All Directions is een bewerking en actualisering van deze lezingen. Onder de titel "In Praise of Diversity" praatte Dyson over zijn stokpaardjes, zowel op wetenschappelijk als op politiek vlak. Het boek bestaat uit twee delen. In deel 1 gaat het over de oneindigheid van het universum, zoals wetenschappers het observeren en trachten te begrijpen. Na een snelle reis door het heelal aan de hand van enkele fenomenen zoals supersnaren, behandelt Dyson de wetenschap vanuit een historisch perspectief in "Manchester and Athens". Om vervolgens in te gaan op de fundamentele vragen over hoe het leven begon, waarom het zo ingewikkeld is en te speculeren over hoe het zal eindigen. Deel 2 handelt over de grenzeloze verantwoordelijk van de mens voor het leven op deze planeet. Diversity wordt hier opgevat als een opdracht voor de mens. Technologie kan daarbij ten goede of ten kwade gebruikt worden. In dit deel gaat Dyson in op atoomwapens, de politieke toekomst van Duitsland, de verkenning van de ruimte, de mogelijkheid van een nucleaire winter (een theorie van Carl Sagan) en Star Wars (de versie van Ronald Reagan).

Zeventien jaar na het verschijnen zijn sommige delen van dit boek al hopeloos verouderd, ingehaald door de geschiedenis of door de wetenschap. Vooral de hoofdstukken over Duitsland doen een beetje lachwekkend aan, wanneer Dyson pleit voor een "Oostenrijkse" oplossing (het wederzijds terugtrekken van de bezettingsmachten en een eeuwigdurende neutraliteit van Duitsland). Terwijl het boek van de persen rolde, werd het probleem snel en op een volkomen andere manier opgelost. Die paar missers doen echter niets af aan de rest van het boek. Dyson is een optimist, zowel op kosmische schaal (hij hoopt op een uitdeinend heelal, omdat de mens wellicht koude zal aankunnen, maar niet de warmte van een Big Crunch), als op politiek niveau (atoomwapens zullen verdwijnen, omdat ze niet meer zullen beantwoorden aan het doel waarvoor ze ontworpen werden), als op het vlak van genetische manipulatie ("There are no laws of physics and chemistry which say that potatoes cannot grow on trees or that diamonds cannot grow in a desert."). Dyson is ook een aanhanger van de slogan "quick is beautiful". Met andere woorden, alleen ontwikkelingen met een beperkte duurtijd hebben kans op slagen; ontwikkelingen die tien jaar of langer duren, zullen witte olifanten voortbrengen. Dyson pleit voor een maximum aan diversiteit, want "the laws of nature and the initial conditions are such as to make the universe as interesting as possible."

Dit boek is goed voorbeeld van hoe een eminente wetenschapper enthousiast over moeilijke dingen kan schrijven in een heldere taal die door iedereen begrepen kan worden, en dit zonder wiskunde te gebruiken. Dyson maakt daarbij vaak gebruik van metaforen en citeert gedichten (eerder uitzonderlijk in een wetenschappelijk boek). Je hoeft het niet altijd eens te zijn met de man, maar een boeiende gids is hij wel.

Biografische informatie over en citaten van Freeman Dyson kan je vinden op Wikipedia.

Freeman Dyson, Infinite in All Directions. Penguin Books, London, 1990. 319 blz.

20:42 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.