14-10-07

Joachim Fest, De ondergang. Hitler en het einde van het Derde Rijk.

fest_de ondergangIn De ondergang beschrijft de Duitse journalist, schrijver en historicus Joachim Fest in detail de gebeurtenissen in Berlijn en meer bepaald in de bunker onder de Rijkskanselarij in de periode tussen 16 april en 8 mei 1945. Het boek begint met de massale beschieting door de Russissche troepen onder Maarschalk Zjoekow op 16 april 1945. Alhoewel een mislukking, is dit offensief toch de aankondiging van het einde. Want in het zuiden van Duitsland rukken de troepen van Maarschalk Konjew op. Berlijn wordt zo in de tang genomen. Vanaf dan zullen de jobstijdingen niet meer stoppen en zal Hitler steeds verder in het defensief gedrongen worden. Het boek eindigt met de zelfmoord van Hitler en Eva Braun, de zelfmoord van het echtpaar Goebbels en de ultieme ontsnappingspoging van o.a. Hitler's secretaris Martin Bormann en Traudl Junge (één van Hitlers secretaressen). Ook toont Fest hoe reeds in mei 1945 de Sovjets de geschiedenis trachtten te vervalsen, in hun zoektocht naar het lijk van Hitler. Tussen de hoofdstukken die de dramatische gebeurtenissen beschrijven gaat Fest in op enkele algemene vragen over Hitler: was Hitler de consequentie van de voorafgaande Duitse geschiedenis, de manier waarop Hitler anderen tot op het einde in zijn ban hield, zijn verlangen naar een grootse ondergang en het nihilisme van zijn wereldbeschouwing.

Fest heeft met veel zin voor nuance de laatste drie weken van het Derde Rijk beschreven. Zo aarzelt hij niet om alternatieve lezingen van de gebeurtenissen te geven waar nodig. Want zelfs over zulke dramatische gebeurtenis als de zelfmoord van Hitler bestaat geen éénduidig getuigenis. Fest stelt in zijn inleiding vast dat het geschiedkundig onderzoek nauwelijks vorderingen heeft gemaakt sinds Hitlers laatste dagen van R. Trevor-Roper uit 1946. De ondergang moet dan ook gezien worden als een ultieme poging om uit al het beschikbare bronnenmateriaal een totaalbeeld te destilleren. Immers, aan het eind van de vorige eeuw waren haast alle getuigen van die periode overleden. Ik denk dat het belangrijkste inzicht is dat Hitler nooit een samenhangend plan heeft gehad voor een na-oorlogse periode. Zijn horizon was beperkt tot het voeren van oorlog. Als hij er in geslaagd was om de Sovjet-Unie te onderwerpen, dan had hij de oorlog nog verder naar het oosten verplaatst. En verder sta je natuurlijk te kijken van de trouw van zijn medewerkers en generaals. Tot op het einde, wanneer Hitler door vermoeidheid en dwangmatige tics van zijn voetstuk is gevallen, laat niemand hem in de steek of waagt het hem tegen te spreken. Alleen Himmler pleegt openlijk verraad. Tenslotte is er dan de totale afwezigheid van enig mededogen met de burgerbevolking. Omdat de oorlog verloren wordt, verdient in Hitlers denken de bevolking geen andere toekomst dan de totale vernietiging. De ondergang is een mooie en goed geschreven synthese, spijtig genoeg ontsierd door de slechte kwaliteit van de Nederlandse vertaling. De vertaalster heeft niet eens de moeite genomen de Duitse zinsconstructies om te zetten naar Nederlandse. Daar die gewrongen zinnen wordt je als lezer vaak gedwongen om passages twee keer te lezen.

Joachim Fest, De ondergang. Hitler en het einde van het Derde Rijk. Oorspronkelijke titel: Der Untergang. Hitler und das Ende des Dritten Reiches. De Bezige Bij/Manteau, z.p., 2004. 205 blz. Met een aantal zwart/wit foto's en enkele kaartjes.

11:56 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: geschiedenis |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.