03-11-07

Shusaku Endo, Diepe rivier.

endo_diepe rivierEnami heeft bijna vier jaar gestudeerd in India en werkt nu als reisleider voor een Japans reisbureau. In de groep die met hem mee reist langs de bekende Boeddhistische plaatsen van India, zitten vier opmerkelijke mensen. Ieder van de vier heeft zijn eigen achtergrond en zijn eigen redenen om naar India te gaan. Eerst is er Isobe, die zijn vrouw recentelijk aan kanker heeft verloren. Met haar laatste woorden heeft ze Isobe gevraagd om haar te zoeken na haar dood, want ze is ervan overtuigd dat ze zal herboren worden. Via een Amerikaanse universiteit komt Isobe er achter dat een Indiaas meisje misschien zijn herboren vrouw is. Dan is er Mitsuko, vroeger een wat leeghoofdige studente, nu de gescheiden echtgenote van een zakenman. Zij reist mee om de leegte en de verveling in haar leven te verdrijven. Verder hebben we nog Numada, die opgegroeid is in Mantsjoerije, en na de scheiding van zijn ouders eigenlijk alleen nog maar dieren vertrouwt en er mee communiceert. Hij gaat naar India om zijn schuld ten opzichte van een vogel af te lossen. Kiguchi is dan weer een oud-strijder uit de Tweede Wereldoorlog, die de terugtocht van het Japanse leger uit Birma heeft overleeft. Hij reist mee om in het reine te komen met zijn verleden en om zijn strijdmakkers te herdenken. En dan is er nog Otsu, een wat naïeve, onhandige en wereldvreemde figuur, die in zijn studententijd verleid werd door Mitsuko. Hij heeft in Frankrijk voor priester gestudeerd, maar houdt er onorthodoxe ideëen op na. Nu woont hij in Varanasi aan de Ganges, en draagt de stervenden naar de brandstapels langs de rivier.

Shusaku Endo behoort tot die kleine minderheid van Japanners, die katholiek zijn. Spiritualiteit is dan ook nooit ver weg in zijn werk. In Diepe rivier confronteert hij zijn opvattingen (die niet altijd even getrouw in de leer zijn, maar eerder aanleunen bij het pantheïsme) met het hindoeïsme en het boeddhisme, en ook met de moderne a-religieuze levenshouding van vooral jongere Japanners. De reis door India biedt Endo de mogelijkheid om vijf verschillende mensen te confronteren met leven en dood. Dat levert een boeiend boek op, dat vragen stelt over de kern van het mens-zijn. Toch is Diepe rivier niet zwaar op de hand. Endo heeft geen religieuze allegorie geschreven, maar het religieuze duidelijk gemaakt in vijf heel specifieke en al te menselijke personages. Endo heeft de spirituele reis in de brandende actualiteit gebed, want terwijl de reizigers in Varanasi aankomen, wordt premier Indira Ghandi in Dehli vermoord door haar lijfwachten. Het boek is ook helemaal niet zweverig, maar juist heel concreet. Het toont de houding van de verschillende deelnemers ten opzichte van de ongelijkheden en de onrechtvaardigheden in de Indiase samenleving. Tevens contrasteert het boek de diepe religieuze overtuiging van zelfs de armste Indiër met de leegheid van het bestaan van de verschillende personages. Alleen Otsu, die verworpen werd door zijn studiegenoten en door de hiërarchie van de katholieke kerk en zich vernederd heeft tot het meest ondankbare werk, lijkt een zin voor zijn leven gevonden te hebben. Gezien de thematiek is het te begrijpen dat Endo vaak vergeleken wordt met Graham Greene. Maar Endo's benadering is uniek Japans. Daardoor is deze roman tegelijkertijd herkenbaar en bevreemdend.

Shusaku Endo, Diepe rivier. Oorspronkelijke titel: Fukai Kawa. Prometheus, Amsterdam, 1995. 251 blz.

16:08 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (0) | Tags: japanse literatuur |  Facebook |

De commentaren zijn gesloten.