09-03-08

Vladimir Nabokov, Pnin.

nabokov_pninTimofej Pnin is het archetype van de Russische intellectuele emigrant, die via Parijs en Berlijn, in de Verenigde Staten terecht gekomen is en er verloren loopt in het academische leven van een kleine universiteit. Nabokov voerde Pnin op in een aantal verhalen, die eerst in The New Yorker verschenen en pas later als een roman op de markt kwamen. In het eerste hoofdstuk is Pnin op weg naar een lezing. Nabokov beschrijft hem zo: "Hij was op een ideale manier kaal, door de zon gebruind en gladgeschoren, dus hij begon tamelijk indrukwekkend, met die grote bruine kop, een bril met schildpadmontuur (die een infantiele afwezigheid van wenkbrauwen maskeerde), een aapachtige bovenlip, een dikke nek en een krachtpatserstorso in een vrij krap tweedjasje, maar hij eindigde nogal teleurstellend, met een paar spillebenen (nu in flanel gestoken en over elkaar geslagen) en voeten die er fragiel, bijna vrouwelijk uitzagen". Pnin heeft een tabel met treinen gekregen van de organisator, maar heeft zelf een alternatief bedacht. Daardoor zit hij nu in de verkeerde trein, zonder dat hij het zelf beseft. En zo maken we kennis met Pnin, met zijn gescheiden echtgenote, zijn zoon die zijn zoon niet is, zijn collega's en zijn studenten van Waindell College. Pnin geeft er een weinig bijgewoond college. Zijn onvolmaakte kennis van het Engels en zijn neiging tot uitwijden dragen bij tot het ontstaan van allerlei komische en melancholische situaties. Hoewel iedereen hem als een fatsoenlijk mens beschouwt, is hij toch ook het kneusje van de campus, en de eerste die zal moeten gaan als er bespaard moet worden.

Pnin is beschreven als één van de vroegste campusromans, maar ook als emigratieliteratuur, een professorenroman, een karakterstudie, een bundel kortverhalen, een verzameling schetsen en een semi-autobiografisch verhaal. Pnin is dat allemaal, maar is in de eerste plaats een echte Nabokov, dus een boek waarin een erudiete auteur, in een superieure taal, spelletjes speelt met de lezer. Pnin is een boek waarin Nabokov vertelt over zijn eigen ervaring met Amerika. Niets kon verder verwijderd zijn van een man die in Russische aristocratische kringen geboren werd, dan een kleine Amerikaanse universiteit. Pnin mag dan al geen vaste aanstelling hebben, en voortdurend op voet van oorlog leven met de Engelse taal, eigenlijk is hij best wel sympathiek. Hij valt dan ook in positieve zin op in vergelijking met zijn Amerikaanse collega's. En zo wordt Pnin een kritiek op en een satire over het Amerikaanse (universiteits)leven. In Pnin goochelt Nabovok met personages (ik heb ze niet geteld, maar het zouden er meer dan driehonderd zijn), met het tijdsperspectief, met de structuur van het verhaal, met metaforen en met de taal. Wie anders dan Nabokov kan een beschouwing over de uitspraak van het Engels door een Rus leesbaar houden, zijn verhaal doorspekken met Russische woorden en zelfs complete gedichten en toch de lezer blijven boeien?

Vladimir Nabokov, Pnin. Oorspronkelijke titel: Pnin. De Bezige Bij, Amsterdam, 1993. 177 blz.

20:10 Gepost door Marko Ramius in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

Pnin! Schitterende bespreking!
Ik las Pnin zo'n 6 jaar geleden en dring het nog steeds iedereen op, maar krijg niemand zo enthousiast. Hoe kan dat nu?! Blij dit te lezen.
Heb net Ada or Ardour uit, ben The Annotated Lolita aan het lezen. Mijn favoriete Nabokov is "Pale Fire", wat een geniale schrijver! Exact zoals je het zegt.

Gepost door: saskia | 01-08-08

De commentaren zijn gesloten.